Yol ile temasımızı sağlayan nesne olan Lastik hakkında düşünce ve görüşlerimi sizlerle paylaşacağım bu yazımda.

Lastik….
İlk bakışta kara taşıtlarında -kısmen hava taşıtlarında da- kullanılan yerle temasımızı sağlayan nesne ve basit bir urun gibi görünür.

Oysa biz motosiklet kullanıcıları için çok ama çok önemlidir. Otomobil de lastikte oluşan basınç farkı ve seçimi sizi belki kazaya sürüklemez ama motosikletinizde ki bu hata sizi ciddi kazalara sürükleyebilir. Bu nedenle bu konuya lütfen gereken önemi gösteriniz.

Lastik Nedir :
Lastik kauçuk kord bezi ve çelik teller ile çeşitli kimyasal maddelerin birleşiminden oluşan ve aracın yer ile temasını sağlayan tek ve en önemli parçasıdır. Lastik içerisine basılan hava vasıtası ile takılı olduğu aracın ve üzerindeki yükün taşınmasını sağlar.

Lastiğin detaylı içeriği :

SIRT : Lastiğin yer ile temas eden bölgesidir.

OMUZ : Sırt ile yanağın birleştiği ve kalın kauçuktan yapılmış bölgesidir.

YANAK : Lastiğin topuk ve omuz bölgesi arasında kalan, lastiğe esneklik sağlayan ve üzerinde markalama ve tanıtıcı bilgiler bulunan bölgesidir.

TOPUK : Lastiğin janta temas eden ve sıkıca bağlanmasını sağlayan bölgesidir.

Teknoloji ilerledikçe bindiğimiz motosikletlerde daha kompakt ve daha güçlü hale geliyorlar. Peki lastik teknolojisi ne durumda ? Emin olun en az diğer sektörler kadar onlarda hızla ilerliyorlar. Sürekli daha fazla güvenlik ve yol tutuş ayrıca uzun ömür için deli gibi çalışıyorlar.
Lastiğin Temel Bölümleri ;

SIRT
- Uzun ömür (km)
- Konfor
- Sürüş emniyeti (yere tutunma)
- Fren emniyeti
- Darbelere karşı dayanıklılık
- Soğutma (ventilasyon)

OMUZ
- Viraj emniyeti YANAK
- Süspansiyon
- Esneklik
- Yanaktan gelecek darbelere dayanıklılık

DAMAK
- Lastiğin janta tam olarak oturmasını sağlamak

KARKAS
- Diğer bütün parçaları üstünde taşımak
- Basınçlı havayı tutmak
- Darbelere mukavemet
- Yumuşaklık (flexible)
- Esnek olmamak (no-elastic)

Lastiğin yanak kısmında bir suru şey yazıyor. Bunlar ne ola ki acep ?

Daha da detaylısı :

Hız sınıfı, lastiğin güvenli olarak yapabileceği en son hız limitini belirtir. Harflerden oluşur.

Lastikler hakkında ufak tiyolar, bilgiler :

Tekerlek Balans veRoy Ayarı :Lastik/tekerlek düzeneklerinin kullanımdan önce balanslanması ve lastiğin çıkartıldığı veya değiştirildiği herseferinde tekrar balanslanması temel bir gerekliliktir. Balanssız lastik/tekerlek düzenekleri belirli hızlarda vibrasyon yapar. Bunun sonucunda motosikletin hareketli parçaları zarar görür, konforsuzluk yaratır, lastik düzensiz aşınır ve motosiklet kullanımında tehlikeler yaratabilir. Yapıştırma, çakma veya tutturma tip kurşun ağırlıklarıyla tekerlek balanslanır.Geometri ayar cihazıyla da(halk dilinde rot ayarı,düzen ayarı denilen),ön teker ile arka tekerin ve zincirin aynı doğrultuda olması sağlanır.

Monte edilmemiş lastikler ; serin 25 derece altı, kuru, karanlık ve havalandırılmış ortamlarda saklanmalı. Sıcaklık yayan ve ozon üreten cisimlerden uzak tutulmalı. Uzun süreli yağ ve benzin teması lastik hamuruna zarar verir. Lastiğe bulaşmış yağ ve benzin temizlenmelidir.

Şişirme basıncı hatası ; lastiğe zarar verir. Ayrıca şişirme basıncının sürüş konforu ve güvenliği üzerinde etkisi var. Tavsiye edilen şişirme basıcı motosiklet el kitaplarında, lastikleri üzerinde veya motosikletinizin bir yerinde yazılıdır. Sürüş ile lastik sıcaklığı ve basıncı yükselir, bu yüzden lastik basıncı yola çıkmadan önce ve lastiğin soğuk olduğu zaman ölçülmeli. Lastiklerin basıncı 15 günde bir kontrol edilmeli. Yolcu ile sürüşte lastik basıncını 0.2 bar artırılmalı. Yüksek basınç dengesizliğe ve lastiğin düzensiz aşınmasına sebep olur.

Fitil tamiri Fitil ile tamir sırasında lastiğin karkası zarar gördüğünden,tavsiye edilmez.Soğuk içten yapılan mantar yamalar ,veya düz yamalar en güzel tamir yöntemidir.

Yük indeksi‘ne göre lastikler üretilir. Lastiklerin yük taşıma kapasitesi miktarından aşılmaması önemli. Bu yüke motosiklet, sürücü, yolcu ve yük dahildir. Lastiklerin yük kapasitesi bu sayfada bulunmakta. Örnek: 180/55 ZR 17 (73W) ne demek? 180: kesit genişliği, /55: yükseklik genişliği, R: yapı kodu, 17: jant çapı, 73: yük indeksi, W: sürat sembolü. Bu değerler, lastiğin tavsiye edilen basınçla sişirilmesi halinde geçerlidir.

Sürat sembolü, lastiğinizin kapasitesine karşılık gelen sürati gösterir. Lastiğinizin sürat sembolü bu sayfada bulunmakta. Örnek: 180/55 ZR 17 (73W) ne demek? 180: kesit genişliği, /55: yükseklik genişliği, R: yapı kodu, 17: jant çapı, 73: yük indeksi, W: sürat sembolü.

Yeni Tubetype (TT), lastik değiştirildiği zaman iç lastikte değişilmeli.
Yeni Tubeless (TL), lastik değiştirildiği zaman jant supapıda değişilmesi tavsiye edilir.

Yeni lastiğin, 200 km.’ye kadar, dikkatli kullanılması gerekir. İlk 200 kilometrede, ani fren ve patinaj yapmak doğru değil.

Lastik montajında lastiğin yön oku olup olmadığı kontrol edilir. Eğer yön ok varsa, lastiği dönüş yönüne göre takılmalı. Bazı lastiklerin yanında kırmızı veya veya nokta var, bu nokta supabın yanına gelecek şekilde monte edilmeli. Lastik topuğu su ve sabunla ıslatılır, ve 50 PSI, (3.5 bar) hava basılır. Topuk oturma çizgiler eğer yerinde oturmuşsa, hava basıcı tavsiye edilen miktara ayarlanır. Sonra iç lastiği janta sıkıştırma somunu sıkıştırmalı. Mutlaka supap kapağı kullanın.

Peki bu bilgiler iyide, lastik seçimimizi neye göre yapacağız diyorsanız ?
Öncelikle motosikletinizin kullanım kitapçığında belirten ebatlarda lastik seçimi yapmalısınız. Verilen ölçüler, üreticinin optimum olarak size önerilen ebatlardır.
Piyasada motosikletlerimize uygun bir çok marka ve model mevcuttur. Seçim yaparken kullanım tarzınızı bilmeniz doğru seçin yapmanıza yardımcı olacaktır.
Eğer motosikletlerinizi çok yuksek hızlarda ve performanslı kullanmıyorsanız gidip pist için olan lastiklerdenalmanız boşuna para vermeniz ve sağlıklı sürüş yapmayacağınız anlamına gelecektir. Bu nedenle motosikletinizi nasıl ve ne kadar sıklıkla kullandığınızı saptamakla başlayın. Daha sonra seçim aralığınızda bulunan lastik marka ve modellerini önünüze koyup fiyat-performans-ömür-servis vb. değerleri baz alarak seçiminizi yapınız.
Ayrıca lastiklerin raf ömrü de bulunmaktadır. Yukarıdaki şemada üretim tarihinin nerde olduğunu öğrendiniz. Lastiği almadan önce üretim tarihini kontrol ediniz. Bir lastik hiç kullanılmasada maksimum raf ömrü 2-3 yıldır.

Ben Fazer ımda 3 ncu takım lastiklerimi Metzeller Sportec M3 ten yana kullandım.

Ön Lastik : 120/70ZR17M/CTL (58W)………….Arka Lastik : 180/55ZR17M/CTL (73W)

Lastiği seçerken göz önünde bulundurduğum uygunluk tablosu ;


Piyasada bulunan aynı kategoride ki muadil olan diğer lastiklere oranla daha yumusak bir lastik ve yol tutuşu bir o kadarda iyi.
Şimdiye kadar 1000 km. kadar yol yaptım ve lastik hakkında söyleyebileceğim kötü bir yön yok gibi.
Lastiği hem kuru havada hem yağışlı havada kullandım. Kuru havada inanılmaz bir yol tutuşu var. Özellikle lastik ısındıktan sonra ( bu arada gerçekten kısa sürede ısınıyor) yol tutuşu gerçekten süper.
Yağışlı havada ise -ilk yağmur yağıpta yoldaki pislik gittikten sonraki zamanı kast ediyorum- ilk etapta kayma eğilimi göstersede bir sure sonra ne hikmettir yol tutuşu duzeliyor lastiğin. Kuru havada kızaklama frende ve her iki hava koşulunda ciddi rahatsız edecek bir tepki ile karşılaşmadım. Yağmur da cok fazla kullanma şansım olmadı henuz. Yağmurda daha uzun süre kullanınca fikirlerimi yazarım.
Ömrü konuusnda sordum soruşturdum, her kafadan farklı şeyler çıktı. Sanırım ömrünü lastiği kullanarak öğreneceğiz. Ama bende lastiğin ömrü ile ilgili bıraktığı intiba (benim kullanım tarzıma göre) 10.000 km. civarı bir yol yapabileceği yönünde. Neden derseniz lastik gerçekten yumuşak, bu nedenledir ki lastik çabuk bitecektir. hem iyi yol tutsunhem uzun ömrülü olsun diye bir şey yok. bu şeye benziyor. “Az para vereyim, hem şoför arkası olsun, hem de cam kenarı olsun.” yok öyle bir şey ))

M3′ü seçmeden önce diğer lastik alternatiflerim ise şunlardı ;

Michelin Pilot Power
Pirelli Diablo Corsa
Dunlop Qualifier

Örnek olarak :Fazer için önerilen Lastik Ölçüsü, Basınç ve Lastik Diş Derinlik Değerleri :

Motosiklet sahiplerine referans olması dileği ile.

Aşkın KAYMAZ

askin@ortasehpa.com