Kör müsün ?

Enteresan bir giriş olduğunun farkındayım üstte ki başlığın, ama hangimiz yolda bir diğer kafes sürücüsüne bu lafı kullanmamışızdır ki. Hep söylenen bir laf vardır biz motosikletçiler için. “Unutmayın biz motosiklet sürücülerini diğer taşıtlar görmez.” Neden mi ? Çünkü diğer taşıt sürücüleri trafikte sizi görmeye alışmamışlardır. Gözünüzün içine baka baka üstünüze sürerler taşıtlarını, siz de “yahu adam üstüme geliyor göz göre göre” diye bağırırsınız “Kör müsün?” diye.

Görünür olmak biz motosiklet sürücüleri için çok ama çok önemli. Elimizden geldiğince kıyafetimiz ile, motorumuz ile görünür olmalıyız. Özelikle geceleri bizler için tehlikenin daha da arttığı anlardır. Bu nedenle, trafikte hem arkadan, hem de ön taraftan görünür olmak adına ışıklandırma sistemimizi iyileştirmek faydalı olacaktır.

İşte bu “Kör Sürücülerin” dikkatini bir nebze olsun dikkatlerini üzerimize çekebilmek adına Xenon konusunu anlatacağım.

Uzaktan bakıldığında sadece göze hitap edermiş gibi gözüken, fakat asıl amacı sürücünün görüş mesafesini daha az enerji harcayarak artırmak olan Xenon’un ömrü de, normal farlara göre en az 5 kat daha fazladır. Bu sayede hem enerji tasarrufu sağlar, hem de 2 kat daha fazla ışık vererek, oluşturduğu netlik sayesinde gece sürüşlerinde, gündüz sürüş konforu ve performansı sağlar.

Sağlıklı bir insanın görüş kapasitesi gündüz % 100 iken, gece bu oran % 30-40′lara düşmektedir. Bununla beraber, sisli, yağmurlu ve karlı havalarda sürücülerin görüş mesafeleri önemli oranda azalmaktadır. İşte Xenon HID (High Intensity Discharge) Sistemleri bu olumsuz koşulları minimuma indirmektedir, Unutulmamalıdır ki; gece sürüşlerinde düzgün görüş sağlamak, tehlikeli koşullarda yerinde tepki verebilme fırsatı doğurur. Bu konu ile ilgili olarak Amerika’da yapılan araştırmalara göre kazaların %60′ından fazlasının karanlık hava koşullarında meydana geldiği raporlanmıştır.

Öncelikle Xenon Nedir ? ile başlayalım.

Asıl amacı her türlü hava koşulunda en üst seviyede görüş üstünlüğü sağlamak olan Xenon HID (High Intensity Discharge) Sistemleri, yüksek voltajla oluşturulan elektrik arkının Xenon gazı ortamında sağladığı üstün bir aydınlatma sistemine verilen isimdir.

Nasil Calisir ?

Xenon, bir cam koruyucu kabın içinde bulunan (bu kap genellikle ince ve uzun olarak tasarlanmaktadır.) sıkıştırılmış xenon gazının, yüksek akım üreten (genellikle 250-2000 volt arasındadır) bataryadan (balast) aldığı elektriği, gazın içerisine taşıyan elektrotlar yardımı ile patlatılarak elde eşilen ışık kaynağıdır.

Şema olarak anlatmak gerekir ise ;

Xenon ağır çekimde şu şekilde yanmaktadır.

İlk Ne Zaman kullanılmaya başlanılmıştır ?

Xenon’dan önce aydınlatma konusunda ufak bir tarihçe vermekte fayda var. Otomobillerin günlük hayatımza girmeye başlaması ile birlikte aydinlatma konusu gündeme gelmiş ve ilk aydınlatma uygulamaları otomobillerde asetilen yada yağ kullanılarak 1880 yilinda otomobillerde görülmeye başlanmıştır. Otomobillerde ilk elektrik beslemeli aydınlatma uygulamasını Colombia Electric firmasi Ford icin gelistirmis ve Ford 1904 yılından itibaren seri üretimde standart olarak bu elektrik beslemeli farları kullanmaya başlamıştır. 1912 de Cadillac’ta araçlarında geliştirilmiş elektrikle yanan ampulleri kullanmaya başlamıştır. 1980 li yıllarda ise geniş alanların aydınlatılması ve uçakların iniş aydınlatmalarında kullanılmaya başlanılmıştır. Aradaki gelişmeleri tek tek yazmayacağım bizi ilgilendiren kısıma gelecek olur isek, ilk binek taşıtlarda standart olarak XENON aydınlatma uygulaması BMW 7 serisinde 1991 yılında Almanya’da kullanılmaya başlanılmıştır.

Bu aydınlatma sistemi, sadece 2000 yılında Avrupa’da 2 milyondan fazla araçta kullanılmıştır. Özellikle Xenon gazının yaydığı ışık kalitesi ile sürüş güvenliğini en üst seviyeye çıkarması, tüm dünyada birçok üretici ve tüketici tarafından kabul görmesini sağlamıştır.

Bu teknoloji günümüze kadar gelişerek şu anda mevcut araçlarımızda kullandığımız duruma gelmiştir. Şu anda üst seri otomobillerin tamamında Xenon aydınlatma sistemi standart donanım olarak sunulmaktadır.

Motosikletler’de durum otomobillerde ki gelişime oranla daha yavaş ilerlemiştir. Şu anda fabrika standart çıkışında Xenon aydınlatma sistemi ile gelen bir kaç marka bulunabilmektedir. Genelde Xenon uygulaması motosiklet alındıktan sonra sürücüler tarafından yaptırılmaktadır.

Diger Ampullerden Farkı Nedir ?

Diğer ışıklandırma ampullerinden en önemli farkı, geniş ve daha uzun menzilde görüş sağlaması bunun yanında normal ampullere oranla daha az akım çekerek aküye daha az yük binmesini sağlamasıdır diyebiliriz.

Aydınlatma farkı aşağıdaki şekillerde görülmektedir..

Halojen far sistemi ile Xenon far sistemi arasında ki farkı video olarak ise şu şekilde görebilirsiniz.

Ustte ki Xenon, alt kısımda ki ise standart Halojen aydınlatma sistemine aittir.

[flashvideo filename=http://www.ortasehpa.com/site/video/xenon-farki.WMV /] *

Ustte ki video acılmaz ise bu adresten izleyiniz: http://www.ortasehpa.com/site/video/xenon-farki.WMV

Xenon Çeşitleri var mıdır ?

Standart Xenon sistemlerinin yanında, Bi-Xenon farlar bulunmaktadır. Günümüzün en gelişmiş ve en güçlü far teknolojisidir. Bi-xenon ismi, uzun ve kısa farlar için iki ayrı xenon ampul kullanılmasından gelmektedir. Xenon farın dalga boyu ve dolayısıyla maviye yakın olan rengi güneş ışığına çok yakın olduğu için, gece sürüşünde karşıdan gelen sürücünün gözünü almaz ve yansımayı en aza indirir. Xenon gazının içinden geçen ışık, 70 mm çapındaki hareketli lensten yansıyarak geniş ve uzun mesafeli “uzun far” etkisini yaratır. Bu farlar günümüzde Mercedes SL, BMW 7 Serisi ve Lamborghini Murcielago gibi üst ve lüks sınıf otomobillerde standart olarak sunulmaktadır. Standart Xenon lara göre cok daha maliyetlidir.

Standart Xenon ampuller ile motosikletinizde sellektor yapmak standart halojen ampuller gibi değildir. Standart Xenon ile sellektör yapmak istediğinizde 1 sn lik bir gecikme ile uzun far hüzmesi yanar ve tam ısınana kadar da tam gücünü gösteremez. Bu da anlık tepkilerimizi geciktirmektedir. İşte bu nedenle uzun far hüzmesinde de xenon aydınlatma sistemini kullanmak isteyenler için Bi-Xenon’lar kullanılmaya başlanılmıştır. Yukarıda anlatılan sistemin yanında, yeni yeni piyasaya sürülen bir başka xenon modeli ise , manyetik bir şapkanın hareketi ile standart uzun xenon ampulun önünde şapka görevi görerek sellektör yapmamıza olanak verebilmektedir. Bi-Xenon ampullerine oranla daha hesaplıdır.

Kelvin ve Lümen denilen nedir?

Araştırma yaptınız ve bir sürü terim duydunuz Xenon ile ilgili. En çok duyduğunuz ise Kelvin ve Lumen. İyi hoşta nedir bu Kelvin ve Lümen. İki arkadaşın ismi mi ? Yoksa bir müzik grubu mu ?

Elbete yukarıdakiler değil.

Kelvin ; Xenon gazının renk sıcaklığına verilen isim diye nitelendirebiliriz.

Renk sıcaklığı ışığın rengidir, ışığın miktarı ile bir ilgisi yoktur. Renk sıcaklığı artırıldığında ışıktaki mavinin payı artar, kırmızının payı azalır.

Kelvin Xenon ışığının rengini belirleyen en önemli etkendir. Kelvin değeri azaldıça renk sararmaya, arttıkça mavileşmeye başlamaktadır. En çok tercih edilen ve beyaza en yakın Kelvin değeri 4300K dir. Sürücüler tarafından en çok tercih edilen ise 6000K’dir.

Unutulmamalıdır ki ; renk ısısı arttıkça aydınlatma kapasitesi azalmaktadır. !

5000 K ve üstü günışığı beyazı daha fazla mavi azalan göz hassasiyeti
5000 K - 3300 K doğal beyaz daha fazla beyaz optimum göz hassasiyeti
3300 K ve altı sıcak beyaz daha fazla kırmızı artan göz hassasiyeti

Aşağıda göreceğiniz renk skalaları Kelvin değerlerini göstermektedir.

Kelvin Renk Skalası :

Ayırıca aşağıda ki animasyonla Kelvin renklerine göre yolun nasıl göründüğüne bakabilirsiniz.

Görmek istediğiniz rengin (ampulun) üzerine tıklayarak farkları görebilirsiniz.

[flashvideo filename=http://www.ortasehpa.com/site/video/xenon-farklari.swf /] *

Lümen ; fazla detaya girmeden, Xenon ışık kaynağından tüm yönlere doğru yayılan ve göz hassasiyeti ile değerlendirilebilen ışığın gücüdür.
Lümen gücü skalası ;

Motosiklete Nasil Takilir ?

Hemen hemen tüm motosikletlere uygun Xenon kitleri bulunmaktadır. Genelde Orta sınıf gezi motosikletlerinde kulanılan H4 ve H7 ampuller Xenon kitler ile değiştirilir. Bu işlemi elektirik tesisatından iyi anlayan bir ustaya yaptırmanızı tavsiye ediyorum. Genelde Xenon montajı sorunsuz gerçekleşir. Dikkat etmeniz gereken nokta elektirik tesisatını kesip biçmeden ve orjinal yapısını bozmadan bu işlemi gerçekleştirmenizdir. Ayrıca Xenon ampulun beslemesi olan Balastı motosiklete yerleştireceğiniz alanıda iyi seçmelisiniz. Su alan yada yağmur görecek bir yerde olmamasına dikat edin. Uzun-Kısa ampullerinizi Xenon ile değiştirecek iseniz 2 adet Balastı motosikletinize montaj edeceğinizi unutmayın. Her ampulun Balast’ının ayrı olacağını dikkate alın.

Montaj yapılmadan önce Akü bağlantınızı kesmenizi de tavsiye ederim.

Örnek bir Xenon takımı şu şekildedir;

İyi hoşta Maliyeti Nedir ?

Türkiye’de yurt dışından xenon ithalatını yapan bir çok firma bulunmaktadır. Bu markalarla ilgili inceleme yapıldığında hepsinin birbirine benzediğinin farkına varacaksınız. % 80 ‘i çin malı diyebiliriz ve birbirlerin aynısı sadece etiketler ve dış kutuları farklı. Bunla beraber Tayvan, Kore ve Japon ürünleri satanlarda mevcut.

Çin mallarına rağbet etmemenizi tavsiye ediyorum. Hem aydınlatma güçleri iyi değil, hem de ömürleri fazla olmuyor maalesef. Benim tavsiyem Philips, Bosch yada Mtec markalarını tercih etmenizdir. Eğer bütçeniz kısıtlıysa o zaman piyasadaki büyük firmalardan uzak doğu malları temin etmeye çalışın. Neden derseniz; mutlaka arıza yapacaktır, arıza yaptıktan sonra yenisini alma şansınız olsun.

Çin malı Xenon kitler genelde otomobiller için üretildiğinden 1 Takım ( 2 adet ) olarak satılır. Bu nedenle alırken bir arkadaşınız ile ortaklaşa almanız gerekecektir. 1 Takım fiyatı 250 YTL – 350 YTL arasında satılmaktadır.

Markalı Xenon kitleri ise 1 Takımı 400 € - 550 € aralığında satılmaktadır. Bunların yanında M-Tec markasının sadece 1 motosiklet için satışını yaptığı Xenon kitlerde bulunuyor ve fiyatı ortalama 250 € civarındadır.

Evet yukarıdakileri okudunuz ve artık sizde görnür olmak istiyorsanız en kısa zamanda motosikletinize bir Xenon aydınlatma kiti takınız. Emin olun taktırdıktan sonra ben yolu görmüyor muşum diyeceksiniz Ve diğer taşıt sürücüleride artık sizi daha fazla fark edecekler.

Kazasız sürüşler,

Aşkın KAYMAZ

askin@ortasehpa.net